Με φόντο τις πολλαπλές γεωπολιτικές κρίσεις, την ενεργειακή αναταραχή και τις ανησυχίες για την τεχνητή νοημοσύνη, ξεκινούν σήμερα, Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, στη Νέα Υόρκη οι εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σχεδόν 130 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται στην ετήσια κορυφαία διπλωματική συνάντηση, με τον Ντόναλντ Τραμπ να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών, οι τιμές της ενέργειας και η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να κυριαρχήσουν τόσο στις δημόσιες τοποθετήσεις όσο και στις διμερείς συναντήσεις και τις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.
Την ίδια ώρα, ο ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με οικονομικές πιέσεις, ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά του και τη διαδικασία διαδοχής του Αντόνιο Γκουτέρες, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στο τέλος του 2026.
Η πρώτη συνάντηση Τραμπ-Μακρόν
Ο Αμερικανός πρόεδρος άνοιξε τον κύκλο των σημαντικών διπλωματικών επαφών του στη Νέα Υόρκη με τον Εμανουέλ Μακρόν.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η Ουκρανία, με τον Γάλλο πρόεδρο να δηλώνει μετά τη συνάντηση ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν την προοπτική ενός μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας και της Ρωσίας.
Ο Μακρόν χαρακτήρισε τη συζήτηση «πολύ καλή» και «πολύ εποικοδομητική», επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη ενίσχυσης της ουκρανικής αεράμυνας.
Η ομιλία Τραμπ στη Γενική Συνέλευση
Ο Ντόναλντ Τραμπ θα απευθυνθεί σήμερα το πρωί στη Γενική Συνέλευση. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της αμερικανικής πλευράς, αναμένεται να παρουσιάσει τις βασικές κατευθύνσεις της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησής του, με ιδιαίτερη αναφορά στον πόλεμο με το Ιράν και στη θέση της Ουάσινγκτον ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθούν επίσης η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, αλλά και η αμερικανική αντίληψη για έναν ΟΗΕ με περιορισμένη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη έμφαση στην ειρήνη και την ασφάλεια.
Στο επίκεντρο η Μέση Ανατολή και η ενέργεια
Αργότερα ο Τραμπ θα έχει συνάντηση με ηγέτες των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, με τον πόλεμο με το Ιράν και την ασφάλεια των ενεργειακών και θαλάσσιων υποδομών να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς οι εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και οι επιθέσεις των Χούθι απειλούν κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές. Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά την Τρίτη, καθώς οι αγορές αναμένουν πιθανές διπλωματικές εξελίξεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Παράλληλα, οι υπουργοί Εξωτερικών της G7 κάλεσαν το Ιράν να σταματήσει την υποστήριξη προς τους Χούθι και ζήτησαν τον τερματισμό των επιθέσεων κατά της πολιτικής ναυτιλίας.
Η Ουκρανία στην ατζέντα
Στη Νέα Υόρκη αναμένεται και συνάντηση Τραμπ-Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς η ουκρανική πλευρά επιχειρεί να διατηρήσει τον πόλεμο ψηλά στη διεθνή ατζέντα και να ενισχύσει τη διπλωματική πίεση για την αναζήτηση λύσης.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ αναμένεται να εκπροσωπήσει τη Μόσχα στη Γενική Συνέλευση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία διανύει πλέον περισσότερο από τέσσερα χρόνια, ενώ η αδυναμία του Συμβουλίου Ασφαλείας να λάβει αποφασιστικά μέτρα παραμένει ένα από τα βασικά προβλήματα του Οργανισμού.
Η συμφωνία για τη Γροιλανδία
Ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία έχει και η προγραμματισμένη υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ-Δανίας-Γροιλανδίας για την ασφάλεια στην Αρκτική.
Ο Τραμπ θα συναντηθεί στη Νέα Υόρκη με τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν.
Η συμφωνία προβλέπει την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, ενώ η Δανία και η Γροιλανδία διατηρούν την κυριαρχία τους. Η Κοπεγχάγη έχει επισημάνει ότι η ασφάλεια της Αρκτικής θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η συμφωνία αποτελεί προϊόν πολύμηνων διαπραγματεύσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μετά τις πιέσεις του Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας. Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει μεγαλύτερο στρατιωτικό αποτύπωμα στην περιοχή και περιορισμό της παρουσίας ανταγωνιστικών δυνάμεων, κυρίως της Ρωσίας και της Κίνας.
Στο τραπέζι πιθανή συνάντηση Τραμπ-Πεζεσκιάν
Το Ιράν αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα θέματα της Συνόδου.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση και αναμένεται να μιλήσει την Τετάρτη. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης μαζί του, γεγονός που έχει ενισχύσει τις προσδοκίες για πιθανή διπλωματική πρωτοβουλία.
Το ενδεχόμενο μιας απευθείας επαφής των δύο προέδρων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς θα μπορούσε να δημιουργήσει δίαυλο επικοινωνίας σε μια περίοδο κατά την οποία οι εντάσεις παραμένουν υψηλές.
Το Παλαιστινιακό και η Γάζα
Στην ατζέντα της Γενικής Συνέλευσης παραμένει και το Παλαιστινιακό, με τη Γάζα να βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων.
Ο Μαχμούντ Αμπάς δεν θα παραστεί αυτοπροσώπως στη Νέα Υόρκη, καθώς οι ΗΠΑ δεν του χορήγησαν βίζα. Η Γενική Συνέλευση ενέκρινε, ωστόσο, τη δυνατότητα συμμετοχής του μέσω βιντεοσκοπημένης παρέμβασης.
Παράλληλα, η Γαλλία, ο Καναδάς και το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποιούν συνάντηση με αντικείμενο την προοπτική λύσης δύο κρατών, ενώ το Παλαιστινιακό αναμένεται να κυριαρχήσει σε σειρά παράλληλων διπλωματικών επαφών.
Η διαδοχή του Γκουτέρες
Παράλληλα με τις διεθνείς κρίσεις, η Γενική Συνέλευση λειτουργεί ως σημαντικό πεδίο για τις διαβουλεύσεις σχετικά με τον επόμενο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.
Η διαδικασία διαδοχής του Αντόνιο Γκουτέρες βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η θητεία του ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους. Οι υποψήφιοι επιχειρούν να εξασφαλίσουν στήριξη από τα κράτη-μέλη, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία.
Στο βάθος η συνάντηση Τραμπ-Σι
Το διπλωματικό παζλ της εβδομάδας θα συμπληρωθεί με τη συνάντηση Τραμπ-Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον, η οποία έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη.
Στην ατζέντα αναμένεται να βρεθούν οι εμπορικές σχέσεις και οι δασμοί, οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, η Ταϊβάν και ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Η επιλογή του Κινέζου προέδρου να συναντήσει τον Τραμπ στην Ουάσινγκτον, αντί να μεταβεί στη Νέα Υόρκη, αποτελεί επίσης μία από τις σημαντικές διπλωματικές παραμέτρους της φετινής Συνόδου.
