Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, υπέγραψαν πριν από πέντε ημέρες μια νέα συμφωνία στην έδρα του ΟΗΕ για την ασφάλεια και την άμυνα της Γροιλανδίας, η οποία εκτιμάται ότι θα βελτιώσει τις σχέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η συμφωνία επαναλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό τους όρους της ιστορικής αμυντικής συμφωνίας του 1951 που αφορά τις επί χρόνια στρατιωτικές δραστηριότητες των ΗΠΑ/SPACECOM στο νησί. Όμως υπάρχουν ορισμένες διατάξεις που παραχωρούν στις ΗΠΑ επιπρόσθετα δικαιώματα.
Πρώτο: Η συμφωνία του 2026 αναφέρει ότι τα κράτη εκτός ΝΑΤΟ δεν μπορούν να έχουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία. Ο Τραμπ έχει εκφράσει ανησυχίες για τη ρωσική και την κινεζική ναυτική δραστηριότητα που δυνητικά θα μπορούσε να απειλήσει τις ΗΠΑ, με το Πεκίνο να έχει εκδώσει προ ημερών εργασία για την Αρκτική και τη Μόσχα μέσω ειδικής μελέτης 52 σελίδων για το ρωσικό αρκτικό κύκλο.
Ενώ αποκλείει την παρουσία εχθρών και αντιπάλων, η νέα συμφωνία υπογραμμίζει τον καθοριστικό και πολυδιάστατο ρόλο του ΝΑΤΟ στην Αρκτική ασφάλεια που σημαίνει ότι η Ατλαντική συμμαχία θα ενισχύσει σημαντικά την παρουσία και τις ασκήσεις της στον Απώτατο Βορρά (ήδη γίνονται πάρα πολλά με τις επιμέρους αποστολές του ΝΑΤΟ, τα οχυρωματικά έργα σε στρατηγικά νησιά και το νέο στρατηγείο στο Ροβανιέμι της Φινλανδίας στη περιφέρεια Λαπωνίας).
Δεύτερο: Η νέα συμφωνία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων επιμέρους διατάξεις αν τυχόν η Γροιλανδία επιδιώξει την ανεξαρτησία της από το Βασίλειο της Δανίας που στο μέλλον δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Είναι σημαντικό ότι η συμφωνία καθορίζει ένα όραμα για μια ανεξάρτητη Γροιλανδία σταθερά εντός της συμμαχίας του ΝΑΤΟ μετά την τυχόν ανεξαρτησία.
Η συμφωνία επιβεβαιώνει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας, αποφεύγοντας έτσι τις «κόκκινες γραμμές». Η αμυντική δραστηριότητα των ΗΠΑ στη Γροιλανδία εξακολουθεί να διέπεται από τις ίδιες διαδικασίες και τα τρία μέρη πρέπει να συναινέσουν σε νέες αμυντικές περιοχές των ΗΠΑ κυρίως με δύο επιπλέον βάσεις: τον ρόλο της νήσου στη Διαστημική Διοίκηση των ΗΠΑ αλλά και επιπλέον παραμέτρους της αντιπυραυλικής άμυνας στο βόρειο ημισφαίριο μέσω συνεργασιών με τη NORAD στο Κολοράντο.
Τρίτο: Αν και δεν έχει δοθεί πλήρως η συμφωνία στη δημοσιότητα, οι ΗΠΑ, η Γροιλανδία και η Δανία θα πρέπει να εγκρίνουν ομόφωνα τυχόν επενδύσεις σε ευαίσθητους τομείς -σπάνιες γαίες- όπως η εξόρυξη και οι υποδομές από μη νατοϊκούς συμμάχους ή εταίρους ή κράτη εκτός ΕΕ. Και οι τρεις θα πρέπει να συμφωνήσουν ότι τέτοιες επενδύσεις δεν συνιστούν κίνδυνο για την εθνική ασφάλειά τους.
Ενώ η Δανία έχει ήδη χρησιμοποιήσει τους δικούς της μηχανισμούς ελέγχου επενδύσεων για να εμποδίσει τις κινεζικές επενδύσεις, η συμφωνία δίνει τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες ένα νέο επίπεδο συμβολής στο πλαίσιο των οποίων τρίτα κράτη ή επενδυτές αποτελούν απειλή εθνικής ασφάλειας στη Γροιλανδία. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή που δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξημένη επιρροή στις υποθέσεις της Γροιλανδίας.
Ο κ. Δρούγος είναι διεθνολόγος-γεωστρατηγικός αναλυτής ειδικός σε θέματα Παγκόσμιας Ασφάλειας
Εφημερίδα Απογευματινή
