Στο πλαίσιο του Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, ανέδειξε με σαφήνεια ότι η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, επισημαίνοντας τη στρατηγική σημασία της διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών για την Ευρώπη.
Όπως τόνισε, η ευρωπαϊκή ήπειρος τα προηγούμενα χρόνια οδηγήθηκε σε υπερβολική εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, κυρίως λόγω χαμηλότερου κόστους και ευκολίας πρόσβασης. Αυτή η επιλογή, σύμφωνα με τον ίδιο, κατέληξε να μετατραπεί σε γεωπολιτικό μειονέκτημα, καθώς η ενέργεια χρησιμοποιήθηκε ως μέσο πίεσης εις βάρος της Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στη σημερινή συγκυρία, με το ρωσικό αέριο να έχει ουσιαστικά τεθεί εκτός του μελλοντικού ενεργειακού σχεδιασμού και με άλλες πηγές –όπως το Κατάρ– να αντιμετωπίζουν περιορισμούς, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες προβάλλει ως βασική εναλλακτική. Ωστόσο, ο κ. Εξάρχου ξεκαθάρισε ότι το ζητούμενο δεν είναι η μετάβαση από μία εξάρτηση σε μία άλλη, αλλά η διαμόρφωση ενός ισορροπημένου ενεργειακού μείγματος με πολλαπλές πηγές.
Στο ίδιο πλαίσιο, χαρακτήρισε τον λεγόμενο «κάθετο διάδρομο» ως έργο διπλής σημασίας, με έντονη γεωπολιτική και ενεργειακή διάσταση. Υπογράμμισε ότι η ανάπτυξή του μπορεί να εξασφαλίσει σταθερές και ανταγωνιστικές ροές φυσικού αερίου προς την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, κυρίως μέσω μακροπρόθεσμων συμφωνιών LNG, τις οποίες θεωρεί κρίσιμες για τη συνολική σταθερότητα της αγοράς.
Αναφερόμενος στις συμφωνίες κατανόησης (MOUs) για την προμήθεια αμερικανικού LNG, σημείωσε ότι αποτελούν σημαντικό βήμα, αλλά η ουσιαστική αξιοποίησή τους προϋποθέτει τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων. «Η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια», υπογράμμισε, τονίζοντας ότι η ισορροπία μεταξύ LNG και αγωγών αποτελεί τον βασικό πυλώνα ενός βιώσιμου ενεργειακού μοντέλου.
Παράλληλα, στάθηκε στην αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαμορφώσει ενιαία στρατηγική, επισημαίνοντας ότι αρκετά κράτη-μέλη αντιδρούν σε μακροπρόθεσμες συμφωνίες με τις ΗΠΑ, καθώς τις θεωρούν ασύμβατες με τα εθνικά τους συμφέροντα. Η έλλειψη κοινής γραμμής, όπως είπε, περιορίζει τη δυνατότητα της Ευρώπης να ανταγωνιστεί ισχυρές δυνάμεις όπως η Κίνα, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «υπάρχει κοινό νόμισμα, αλλά όχι κοινή δημοσιονομική, εξωτερική ή αμυντική πολιτική».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην επερχόμενη χειμερινή περίοδο, προειδοποιώντας για πιθανές ελλείψεις LNG, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε έντονες πληθωριστικές πιέσεις. Εκτίμησε μάλιστα ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των κρατών-μελών, αντίστοιχη με εκείνη που παρατηρήθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, υπογράμμισε τον καθοριστικό γεωστρατηγικό της ρόλο, λόγω της θέσης της και της πρόσβασης στη θάλασσα, που την καθιστούν πύλη εισόδου LNG προς την Ευρώπη. Για την πλήρη αξιοποίηση αυτής της δυναμικής, επεσήμανε την ανάγκη για νέες επενδύσεις σε υποδομές, όπως επιπλέον μονάδες FSRU και ενίσχυση των αγωγών προς τις βόρειες χώρες.
Κατά τον ίδιο, καθοριστικό παράγοντα για την υλοποίηση αυτών των έργων αποτελούν τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια, καθώς εξασφαλίζουν σταθερές ταμειακές ροές και επιτρέπουν την ανάπτυξη υποδομών χωρίς την ανάγκη κρατικών επιδοτήσεων, οι οποίες συχνά αποτελούν τροχοπέδη.
Κλείνοντας, ο κ. Εξάρχου χαρακτήρισε τη σημερινή συγκυρία ως ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για την Ελλάδα, τονίζοντας ότι δεν θα παραμείνει ανοιχτό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της χώρας μέσω του κάθετου διαδρόμου μπορεί να αποφέρει στρατηγικά οφέλη που υπερβαίνουν τις τελευταίες δεκαετίες, καλώντας σε άμεση κινητοποίηση.
