Μια νέα εποχή στη διαχείριση των κληρονομιών επιχειρεί να ανοίξει το υπουργείο Δικαιοσύνης, με τη θεσμοθέτηση ενός σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου που δίνει στους κληρονόμους τη δυνατότητα να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ταχύτητα και σαφήνεια την πραγματική οικονομική εικόνα μιας κληρονομιάς. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία Κεντρικής Ψηφιακής Πλατφόρμας Κληρονομιάς, μέσω της οποίας οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι θα μπορούν με μία αίτηση να πληροφορούνται για το ενεργητικό αλλά και το παθητικό του κληρονομούμενου.
Η αλλαγή έρχεται να αντιμετωπίσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σημερινής διαδικασίας, το οποίο αφορά την αποσπασματική αναζήτηση πληροφοριών. Μέχρι σήμερα ο κληρονόμος που επιθυμούσε να αποκτήσει πλήρη εικόνα για την περιουσία και τις υποχρεώσεις του θανόντος έπρεπε να απευθυνθεί σε διαφορετικούς φορείς, υπηρεσίες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η διαδικασία μπορούσε να είναι χρονοβόρα και να δημιουργεί αβεβαιότητα, ιδιαίτερα όταν υπήρχαν οφειλές που δεν ήταν εύκολο να εντοπιστούν.
Με το νέο πλαίσιο, η πληροφόρηση θα συγκεντρώνεται σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον. Η πλατφόρμα προβλέπεται να αντλεί στοιχεία από τη φορολογική διοίκηση, τα τραπεζικά ιδρύματα, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα υποθηκοφυλακεία ή κτηματολογικά γραφεία. Με αυτόν τον τρόπο, ο κληρονόμος θα μπορεί να αποκτά μια συνολική εικόνα της οικονομικής κατάστασης που κληρονομεί, χωρίς να χρειάζεται να πραγματοποιεί ξεχωριστές αναζητήσεις σε κάθε υπηρεσία.
Στο ενεργητικό της κληρονομιάς θα αποτυπώνονται στοιχεία για ακίνητη περιουσία, τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά προϊόντα και εταιρικά μερίδια. Στην άλλη πλευρά, στο παθητικό θα καταγράφονται οφειλές προς το Δημόσιο, μεταξύ άλλων προς την ΑΑΔΕ και τον e-EFKA, δάνεια και χρέη από πιστωτικές κάρτες σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καθώς και λοιπές βεβαιωμένες υποχρεώσεις προς τρίτους.
Για τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει συγκροτήσει ομάδα εργασίας, στην οποία συμμετέχουν διακεκριμένοι νομικοί, δικαστικοί λειτουργοί και υπηρεσιακά στελέχη, υπό την προεδρία του καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γεωργίου Λέκκα. Αντικείμενο της ομάδας είναι η διαμόρφωση ενός αποτελεσματικού συστήματος ώστε οι πολίτες να μπορούν να πληροφορούνται εγκαίρως και με ασφάλεια το σύνολο των στοιχείων που συνδέονται με μια κληρονομιά.
Την ίδια στιγμή ωστόσο υπάρχει μέριμνα και για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η πρόσβαση στα στοιχεία θα αφορά πιστοποιημένους κληρονόμους και οι σχετικές διαδικασίες θα πρέπει να ακολουθούν αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας και τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου GDPR.
Η νέα ψηφιακή υποδομή εντάσσεται στη γενικότερη αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, με τις αλλαγές να έχουν τεθεί σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Στο νέο πλαίσιο ιδιαίτερη σημασία αποκτά η δυνατότητα του κληρονόμου να γνωρίζει το σύνολο των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που συνδέονται με την κληρονομιά, πριν λάβει τις κρίσιμες αποφάσεις που προβλέπει ο νόμος. Η νέα ψηφιακή υποδομή έρχεται να υποστηρίξει ακριβώς αυτή την ανάγκη, συγκεντρώνοντας στοιχεία που μέχρι σήμερα βρίσκονταν σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Διασύνδεση
Παράλληλα, προωθείται η ψηφιοποίηση και απλούστευση των διαδικασιών που αφορούν τις κληρονομικές υποθέσεις. Η αξιοποίηση ηλεκτρονικών συστημάτων και η διασύνδεση των αρμόδιων φορέων αποσκοπούν στη μείωση των διοικητικών βαρών και των καθυστερήσεων, ενώ η συγκέντρωση των στοιχείων για το ενεργητικό και το παθητικό περιορίζει την ανάγκη για πολλαπλές και χρονοβόρες αναζητήσεις. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ενίσχυση της προστασίας του κληρονόμου απέναντι σε άγνωστες οικονομικές υποχρεώσεις. Άλλωστε, για πρώτη φορά νομοθετήθηκε ότι τα χρέη της κληρονομιάς δεν θα βαρύνουν τον κληρονόμο.
Το νέο κληρονομικό πλαίσιο επιχειρεί να προσαρμοστεί στις σύγχρονες κοινωνικές και τεχνολογικές ανάγκες. Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερη πρόσβαση στην πληροφορία, πληρέστερη εικόνα της κληρονομιάς και μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τους πολίτες.
Εφημερίδα Απογευματινή
