Ελάχιστες ώρες μετά την επικύρωση του μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες Λιβύης – Τουρκίας υπήρξε ερώτημα από Έλληνες ανταποκριτές στον εκπρόσωπο Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον να σχολιάσει σχετικά. Ο πλέον έμπειρος ανταποκριτής στην αμερικανική πρωτεύουσα προφανώς προσδοκούσε μια επανάληψη παλαιότερης τοποθέτησης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καταδικαστικής ως αντιπαραγωγικής και έωλης νομικά της χάραξης μιας θαλάσσιας ζώνης όπως αυτή που προβλέπει το συγκεκριμένο μνημόνιο του 2019, σύνδεσης της ηπειρωτικής ζώνης της Τουρκίας με τα χωρικά ύδατα της Λιβύης. Δεν συνέβη όμως αυτό. Η αμερικανική στάση προέκυψε διαφορετική. Επί της ουσίας, ευχολογικά τρόπον τινά, ήπιας «ουδετερότητας». Η νέα δήλωση-σχόλιο ανατρέπει την παλιά, δημιουργώντας απογοήτευση στην Αθήνα και αναστεναγμούς ανακούφισης στην Άγκυρα. Η όλη διαδικασία στην Ουάσινγκτον αποδεικνύει ότι ειδικά οι έμπειροι ανταποκριτές, εφόσον μάλιστα διαπνέονται και από εθνικές ευαισθησίες για τα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου, εφόσον υπάρχει μια ικανοποιητική τοποθέτηση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μπορεί να πρέπει να ικανοποιούνται με αυτή και να μην επιδιώκουν σε άμεσους, θερμούς χρόνους επιβεβαίωσή της από μία επιπλέον δήλωση.
Πέραν αυτού όμως, οι ΗΠΑ τοποθετήθηκαν σχετικά, μη δείχνοντας τη διάθεση να εμπλακούν παρεμβατικά στην όλη εξέλιξη και αντιδικία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. «Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι και οι δύο σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να προχωρήσουν σε διμερείς επαφές (σ.σ. “ήρεμα νερά”) προκειμένου να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε σημεία διαφωνίας», ήταν ένα κρίσιμο απόσπασμα από τη δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Εν πρώτοις θυμίζει το γνωστό από τη δεκαετία του 1970 «δόγμα Λουνς» σχετικά με τη στάση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ ως προς τις ελληνοτουρκικές εντάσεις. Δεν είναι όμως ακριβώς έτσι. Γιατί εδώ γίνεται φανερό ότι η Ουάσινγκτον ενθαρρύνει τις διμερείς και απευθείας συνομιλίες μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας για τις όποιες διαφωνίες και διαφορές. Ούτε προτίθεται δηλαδή να ασκήσει διαιτησία με απευθείας εμπλοκή για παράδειγμα του Λευκού Οίκου και του ανυπόμονου προέδρου Τραμπ, ούτε όμως παρακολουθεί την πρόταση Ερντογάν για πολυμερή διαπραγμάτευση όλων των παράκτιων κρατών για τον ορισμό θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Με δεδομένη την ελληνική αρνητική προσέγγιση της Αθήνας για τα δύο αυτά ενδεχόμενα, που εύλογα κοινοποίησε και στον υπουργό Εξωτερικών και σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, Μάρκο Ρούμπιο, στην τελευταία επίσκεψή του στη χώρα μας, μπορούμε και να νιώσουμε πιο ήσυχοι έπειτα από αυτή την τοποθέτηση.
Άλλωστε μια τέτοια στάση αποστάσεων από τις ΗΠΑ στο διπλωματικό επίπεδο σε τίποτα δεν εμποδίζει το τρίγωνο Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου να χαράξουν τις μεταξύ τους ΑΟΖ και, όπου είναι εφικτό, να επεκτείνουν τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια από τα 6. Και ας μην αγνοούμε και κάτι σημαντικό. Η Ελλάδα και η Κύπρος ως επικράτειες είναι ενδοχώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του θαλάσσιου χωροταξικού χάρτη της. Η Αίγυπτος ουσιαστικά είναι η «νέα Τουρκία» για την Ανατολική Μεσόγειο και υπό το βλέμμα των ΗΠΑ η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ευρώπη, το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, τα Εμιράτα και οι μοναρχίες του Κόλπου έχουν λόγο να στηρίξουν και να επεκτείνουν τη συνεργασία τους. Ήδη άλλωστε από την πλευρά των υψηλών αξιωματούχων του Άμπου Ντάμπι που συνόδευσαν την Πέμπτη τον πρίγκιπα διάδοχο στην επίσκεψή του στην Αθήνα και στο σχετικό επενδυτικό συνέδριο αναδείχθηκε η προοπτική της μετατόπισης της στρατηγικής από τους αγωγούς στη ναυτιλία και στη γεωπολιτική σύνδεση της Διώρυγας του Σουέζ.
Επιστρέφοντας στα των ΗΠΑ, δεν αρκεί να μείνουμε στον σχολιασμό του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Χωρίς τουλάχιστον να συνυπολογίσουμε ως Ελλάδα στη στρατηγική μας ότι ήδη βρίσκονται στα γεωστρατηγικά πεδία μας εμβληματικές αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες. Συγκεκριμένα η ExxonMobil και η Chevron. Τρέχουν ήδη γραπτές συμφωνίες για έρευνες και τυχόν εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων όχι μόνο στην ελληνική επικράτεια και τα δημοπρατημένα «οικόπεδα» νοτίως της Κρήτης αλλά και σε όλη την επικράτεια της Λιβύης. Το περιβάλλον ισχύος δεν επιτρέπει ο καθένας να βγάλει ένα γεωτρύπανο ή ένα ερευνητικό και να ακυρώσει τα συμφωνημένα με ασκήσεις εθνικής ματαιοδοξίας του. Ας μην αγνοούμε ταυτόχρονα τo πνεύμα των απαντήσεων που έδωσε ο κ. Ρούμπιο από την Αθήνα στις πιεστικές ερωτήσεις σχετικά με τις εξελίξεις στο καλώδιο ηλεκτρισμού GSI προς Κύπρο – Ισραήλ.
Εφημερίδα Απογευματινή
