Η συνάντηση του Αμερικανού και του Κινέζου προέδρου πραγματοποιείται σήμερα Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026 και είναι η δεύτερη μεταξύ τους μέσα στη χρονιά. Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαχείριση της κρίσιμης σχέσης Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, σε μια περίοδο κατά την οποία και οι δύο πλευρές βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές εσωτερικές και διεθνείς προκλήσεις.
Η χρονική σύμπτωση με τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ δημιουργεί, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, έναν έντονο συμβολισμό. Tην ώρα που μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διπλωματίας βρίσκεται συγκεντρωμένο στη Νέα Υόρκη, δύο από τους σημαντικότερους παίκτες του διεθνούς συστήματος επιλέγουν την Ουάσιγκτον για συνομιλίες με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Τραμπ και Σι συζητούν για εμπόριο, άμυνα και τεχνητή νοημοσύνη
Στην ατζέντα των δύο ηγετών αναμένεται να βρεθούν κρίσιμα ζητήματα, από το εμπόριο και την άμυνα μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει τον όρο «G2» αναφερόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, υπογραμμίζοντας ουσιαστικά το ειδικό βάρος που αποδίδει στις σχέσεις μεταξύ των δύο μεγαλύτερων δυνάμεων.
Ο Ρίτσαρντ Γκόουαν, του International Crisis Group, επισημαίνει στο Reuters τη σημασία της παρουσίας του Σι στην Ουάσιγκτον την ίδια εβδομάδα κατά την οποία πραγματοποιείται η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο Κινέζος πρόεδρος, βέβαια, δεν συνηθίζει να μεταβαίνει κάθε χρόνο στη Νέα Υόρκη για τη συγκεκριμένη διοργάνωση. Ωστόσο, η συγκυρία επαναφέρει ένα ευρύτερο ερώτημα: κατά πόσο ο ΟΗΕ εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό πεδίο στο οποίο λαμβάνονται ή διαμορφώνονται οι σημαντικότερες διεθνείς αποφάσεις.
Ο ΟΗΕ πιέζεται και οικονομικά
Η συζήτηση για το μέλλον του ΟΗΕ δεν περιορίζεται στην πολιτική του επιρροή. Ο οργανισμός αντιμετωπίζει παράλληλα σοβαρές οικονομικές πιέσεις, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε περικοπές. Ο προϋπολογισμός της Γραμματείας για το 2026 έχει μειωθεί κατά 9,2%, ενώ έχουν καταργηθεί χιλιάδες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, έχουν περιοριστεί ανθρωπιστικές δράσεις και προγράμματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ προσωπικό ειρηνευτικών αποστολών έχει επιστρέψει στις χώρες προέλευσής του.
Σημαντικό μέρος της οικονομικής πίεσης συνδέεται και με τις εκκρεμείς αμερικανικές εισφορές. Η κυβέρνηση Τραμπ κατέβαλε την περασμένη εβδομάδα 725 εκατ. δολάρια στον τακτικό προϋπολογισμό του ΟΗΕ. Σύμφωνα, ωστόσο, με στοιχεία του οργανισμού που επικαλείται το Reuters, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να οφείλουν 1,3 δισ. δολάρια στον τακτικό προϋπολογισμό και επιπλέον 2,9 δισ. δολάρια για ειρηνευτικές επιχειρήσεις.
Το βέτο και το αδιέξοδο στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Πέρα από τα οικονομικά προβλήματα, μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις αφορά τη λειτουργία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι διαφωνίες μεταξύ των πέντε μόνιμων μελών που διαθέτουν δικαίωμα βέτο έχουν επανειλημμένα δυσκολέψει την επίτευξη κοινής γραμμής σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις.
ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία βρίσκονται μεταξύ των πέντε μόνιμων μελών, μαζί με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο πρώην αξιωματούχος των Ηνωμένων Εθνών Γιουτζίν Τσεν εντοπίζει δύο βασικές προκλήσεις για τον οργανισμό: την ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική του κατάσταση και τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τη μορφή και τον ρόλο που θα πρέπει να έχει ο ΟΗΕ στο σημερινό διεθνές περιβάλλον.
Τι προβλέπει η μεταρρύθμιση UN80
Απέναντι στις πιέσεις αυτές, ο Αντόνιο Γκουτέρες προώθησε την πρωτοβουλία UN80, με στόχο τον περιορισμό των δαπανών και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του οργανισμού. Το σχέδιο περιλαμβάνει κατάργηση αλληλοεπικαλυπτόμενων λειτουργιών, μεταφορά θέσεων εργασίας από πόλεις με υψηλό κόστος, όπως η Νέα Υόρκη και η Γενεύη, καθώς και ευρύτερη αναδιοργάνωση των υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται μείωση κατά 21% των θέσεων στη Γραμματεία. Παράλληλα, επανεξετάζονται περισσότερες από 600 σειρές εκθέσεων που συντάσσει ο γενικός γραμματέας, με στόχο να περιοριστεί σημαντικά ο συνολικός όγκος των σχετικών αναφορών.
Η δύσκολη σχέση Τραμπ – ΟΗΕ
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει εντείνει τη συζήτηση γύρω από τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει αποχωρήσει από σειρά οργανισμών και δομών που συνδέονται με τον ΟΗΕ, ενώ έχει περιορίσει χρηματοδοτικές συνεισφορές.
Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση, ο Τραμπ άσκησε εκ νέου κριτική σε τμήματα του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, μεταξύ άλλων στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και στην UNESCO.
Από την πλευρά του, ο ΟΗΕ υπερασπίστηκε το έργο των συγκεκριμένων θεσμών και τη συμβολή τους στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στη διεθνή συνεργασία. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το Reuters, η κινεζική ηγεσία επιχειρεί να προβάλλει την Κίνα ως σταθερό διεθνή εταίρο, ιδιαίτερα στις σχέσεις της με τις αναπτυσσόμενες χώρες, αξιοποιώντας και το βήμα των Ηνωμένων Εθνών για την προβολή αυτής της θέσης.
Περισσότερες από 1.000 διμερείς συναντήσεις στη Νέα Υόρκη
Παρά τα προβλήματα και την κριτική που δέχεται, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σημεία συνάντησης της παγκόσμιας διπλωματίας. Περισσότερες από 1.000 διμερείς συναντήσεις είχαν προγραμματιστεί μέσα στην εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών.
Αυτό επιτρέπει σε κυβερνήσεις που ενδεχομένως δυσκολεύονται να διατηρήσουν απευθείας επικοινωνία να πραγματοποιούν επαφές στο περιθώριο της Συνέλευσης. Στη Νέα Υόρκη πραγματοποιήθηκαν, μεταξύ άλλων, επαφές με τη συμμετοχή του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ μέσω διαμεσολαβητών.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αξιοποίησε επίσης την παρουσία του στην αμερικανική μεγαλούπολη για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και το ενδεχόμενο εκεχειρίας στις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών υποδομών.
Ένας ΟΗΕ με μικρότερη ισχύ αλλά σημαντικό διπλωματικό ρόλο
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας έχει επισημάνει ότι τα Ηνωμένα Έθνη εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τις δυσκολίες του οργανισμού όταν καλείται να συμβάλει στην αποτροπή ή τον τερματισμό πολεμικών συγκρούσεων. Ανάλογη ήταν η παρατήρηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι όταν ρωτήθηκε για τα αποτελέσματα των πολυετών συναντήσεων στο πλαίσιο του ΟΗΕ. Ο Ουκρανός πρόεδρος στάθηκε κυρίως στη δυνατότητα που προσφέρει ο οργανισμός στους ηγέτες να συναντώνται και να συνομιλούν.
Σε μια περίοδο κατά την οποία ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων εντείνεται, αυτή η δυνατότητα παραμένει ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της χρησιμότητας του ΟΗΕ — ακόμη και αν οι σημαντικότερες αποφάσεις συχνά διαμορφώνονται έξω από τις αίθουσες της Νέας Υόρκης.
Πηγή: Reuters
