Είτε μια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν είναι επικείμενη είτε όχι, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι η Μέση Ανατολή έχει αλλάξει για πάντα και μαζί της έχει αλλάξει και η πολιτική του πετρελαίου. Το τζίνι έχει βγει από το μπουκάλι. Το Ιράν διαθέτει πλέον, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον, τη δυνατότητα να διακόπτει τη μεταφορά πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και ζωτικής σημασίας προϊόντων που παράγονται από το πετρέλαιο, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και τα λιπάσματα, μέσω της σημαντικότερης θαλάσσιας οδού μεταφοράς υδρογονανθράκων στον κόσμο, του Περσικού Κόλπου.
Διαβάστε ακόμη: Η νέα υπόγεια τακτική των Ρώσων στο Χάρκοβο – Μαρτυρίες για ασφυξία, πανικό και παραισθήσεις
Ακόμη κι αν η κανονική ναυσιπλοΐα αποκατασταθεί μέσα στον επόμενο μήνα περίπου, όπως έχουν αφήσει να εννοηθεί οι μουλάδες, η απειλή για το παγκόσμιο εμπόριο παραμένει — κάτι που γνωρίζουν πολύ καλά οι πλοιοκτήτες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι οικονομίες ανά τον κόσμο που εξαρτώνται από την ενεργειακή επάρκεια.
Γι’ αυτόν τον λόγο, μακριά από την καθημερινή ειδησεογραφία των εκρήξεων και των πυρών, διπλωμάτες και μηχανικοί εργάζονται πυρετωδώς για να βρουν εναλλακτικούς τρόπους μεταφοράς πετρελαίου από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Ιράκ και τα κράτη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Καμπή
Και γι’ αυτό η προσοχή στρέφεται πλέον στην ανατολική Μεσόγειο, το κατώφλι της Ευρώπης και τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Η
Μικρά Ασία αποτελεί, αναμφισβήτητα, ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά σημεία καμπής στον κόσμο. Με τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω του Κόλπου να έχουν σήμερα μπλοκαριστεί λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, η Σαουδική Αραβία έχει στραφεί σε έναν αγωγό που εκτείνεται δυτικά, διασχίζοντας την έρημο μέχρι τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Εκεί, το πετρέλαιο φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια που κατευθύνονται μέσω της Διώρυγας του Σουέζ προς το Πορτ Σάιντ, στην ανατολική Μεσόγειο.
Υπάρχουν επίσης και άλλοι αγωγοί που συνδέουν αντίπαλες χώρες του Κόλπου — το Ιράν, το Ιράκ και το Κουβέιτ — με λιμάνια της Μεσογείου.
Οι αγωγοί αυτοί διέρχονται από την Τουρκία, της οποίας οι υποδομές μεταφέρουν επίσης πετρέλαιο και φυσικό αέριο από κοιτάσματα στο Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν και το Τουρκμενιστάν — τρία τουρκογενή κράτη που μπορούν να θεωρηθούν κερδισμένα από τη σημερινή σύγκρουση. Το ίδιο ισχύει και για την ίδια την Τουρκία.
Η γεωγραφική της θέση είναι κρίσιμη — βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η Ρωσία, η Ευρώπη και η Ασία — και αξιοποιεί παράλληλα και τη διπλωματική της θέση: είναι μέλος του ΝΑΤΟ, διατηρεί καλές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ταυτόχρονα κρατά ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα και την Τεχεράνη. Η Τουρκία αποτελεί επίσης βασικό παράγοντα στην κατασκευή μιας νέας εμπορικής διαδρομής Ανατολής-Δύσης, του λεγόμενου «Μεσαίου Διαδρόμου» (Middle Corridor), ο οποίος διέρχεται από την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν και θα συνδέει τελικά τα κινεζικά εργοστάσια με τα τουρκικά λιμάνια και τις δυτικές αγορές, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και τη ρωσική επιρροή.
Ασφυκτικός έλεγχος
Η Ρωσία διατηρούσε ιστορικά ασφυκτικό έλεγχο στο εμπόριο που διέσχιζε τον Καύκασο. Η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία και η απόσυρση ρωσικών στρατευμάτων από την περιοχή έβαλαν τέλος σε αυτή την πραγματικότητα. Οι ενεργειακές προμήθειες, βέβαια, θα κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση — από τον Κόλπο και την Εγγύς Ανατολή προς την Ασία και τις ενεργοβόρες ασιατικές αγορές. Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι η Τουρκία προωθεί τον Μεσαίο Διάδρομο ως εναλλακτική λύση στα Στενά του Ορμούζ.
Ούτε προκαλεί έκπληξη ότι η Άγκυρα εμφανίζεται ολοένα και πιο σίγουρη όταν πρόκειται να επιβάλει την παρουσία της στη διεθνή σκηνή.
Την ερχόμενη εβδομάδα, το τουρκικό κοινοβούλιο αναμένεται να ενσωματώσει στη νομοθεσία της χώρας το επεκτατικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), σύμφωνα με το οποίο η Τουρκία διεκδικεί κυριαρχία σε μεγάλο τμήμα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Η Άγκυρα ασκεί σήμερα επίσημο έλεγχο σε πολύ περιορισμένα θαλάσσια τμήματα, παρά το γεγονός ότι διαθέτει περίπου 1.000 χιλιόμετρα μεσογειακής ακτογραμμής.
Αντιπαράθεση με Ελλάδα
Αναμφίβολα, η εξέλιξη αυτή θα προκαλέσει έντονη διπλωματική αντιπαράθεση με την Ελλάδα — η οποία διεκδικεί το μεγαλύτερο μέρος της επίμαχης περιοχής — καθώς και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, τα δεδομένα επί του πεδίου είναι εξαιρετικά σαφή. Η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία και στη συνέχεια οι βομβαρδισμοί του Τραμπ κατά του Ιράν ανέδειξαν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως γεωπολιτικά ευάλωτη — δηλαδή εξαρτώμενη πλήρως από άλλους όσον αφορά το πετρέλαιο και τους εξοπλισμούς. Η Τουρκία αποτελεί ήδη σημαντικό παράγοντα και στους δύο αυτούς τομείς. Επομένως, δεν αποκλείεται η «μικρή περιπέτεια» του Τραμπ να καταλήξει τελικά να αναδιαμορφώσει όχι μόνο τη Μέση Ανατολή, αλλά και την ίδια την Ευρώπη.
Του Erbil Gunasti / ©Associated Newspapers Limited
Εφημερίδα Απογευματινή
Διαβάστε επίσης:
